ABD ekonomisinde yüksek faiz ve açık baskısı büyüyor

Yüzde 5 seviyesinin üzerine çıkan uzun vadeli tahvil getirileri ve 2 trilyon dolarlık bütçe açığı, ABD'de olası bir borç krizinin ilk işaretlerini hissettiriyor. Topyekun bir kriz henüz tam anlamıyla fiyatlanmasa da 3 Kasım ara seçimleri sonrasında iki yıllık bölünmüş bir hükümet yapısının kesinleşme ihtimali, ülkenin mevcut endişe verici rotadan nasıl çıkacağına dair soru işaretlerini artırıyor.

Federal borç ihraçlarındaki yoğunlaşmanın körüklediği yüksek faizler ekonominin belirli sektörlerinde hissedilir bir baskı yaratıyor ve hükümetin borç yükünü daha da ağırlaştırıyor. Ara seçimlerin ardından iki partinin mali konularda ortak bir zeminde buluşmasının son derece düşük bir ihtimal olarak görülmesi, olası çözüm adımlarını belirsiz bir geleceğe erteliyor.

Konut piyasasında da yavaşlama işaretleri belirginleşiyor; ortalama 30 yıllık sabit mortgage faizleri yüzde 7,5 seviyesinde seyrediyor. Redfin verilerine göre bekleyen konut satışları eylül ayında yüzde 4 gerileyerek son üç yılın en sert aylık düşüşünü kaydetti. Mortgage faizleri doğrudan 10 yıllık Hazine tahvili getirisini takip ediyor. 10 yıllık tahvil getirisi, şubat sonundan çarşamba günkü kapanışa kadar 123 baz puan artarak yüzde 5,19 seviyesine ulaştı.

10 yıllık getirileri yukarı taşıyan başlıca unsurların başında, 28 Şubat'ta patlak veren ve uzun vadeli faizlerin tırmanışını tetikleyen İran'daki savaş yer alıyor. Petrol ve motorin fiyatlarındaki sert artış, tahvil yatırımcılarının ABD Merkez Bankası gibi kurumların faiz artırımlarına yönelebileceği ihtimaline karşılık daha yüksek getiri talep etmesine yol açıyor.

Ayrıca yatırımcılar, ABD hükümetinin piyasaya yüklü miktarda borç senedi sürmeye devam edeceği beklentisiyle uzun vadeli tahvilleri tutmak için daha fazla getiri primi istiyor. Şirketlerin yapay zeka altyapısı kurmak için yüz milyarlarca dolarlık borçlanmaya gitmesiyle birlikte kurumsal borç piyasası ile devlet tahvili piyasası arasındaki sermaye rekabeti kızışıyor; düşük riskli uzun vadeli tahvil arayan küresel yatırımcıların elinde cazip alternatifler bulunuyor.

Hazine Bakanı Scott Bessent, bütçe açığı ve faizler arasında olumlu bir döngü kurulması gerektiğini savunarak, Başkan Donald Trump'ın görev süresi sonuna kadar açığın gayrisafi yurt içi hasılaya oranının yüzde 4'ün altına indirilmesinin hedeflenmesi gerektiğini belirtmişti. Ancak eylül ayında sona eren 2026 mali yılına ilişkin resmi verilerin açıklanması beklenirken, açığın 2 trilyon dolar civarında veya üzerinde gerçekleşeceği kesinleşmiş durumda. Kongre Bütçe Ofisi'nin (CBO) 1,993 trilyon dolarlık tahmini ve üçüncü çeyrek büyüme öngörüsü, bütçe açığının GSYİH'nin yüzde 6,0 ila 6,2'si aralığında olacağına işaret ediyor.

CBO tahminlerine göre, faizlerin beklenenden yarım puan yüksek kalması 10 yıllık kümülatif açığı 1,9 trilyon dolar artıracak; faizlerin 1,5 puan yüksek seyretmesi durumunda ise bütçe açığına 6 trilyon dolar eklenecek. Kurum, şu an yüzde 5,3 civarında olan 10 yıllık faizin dönem genelinde ortalama yüzde 4,3 olmasını öngörüyor.

Hazine Bakanı Bessent geçtiğimiz ay Dallas'ta yaptığı konuşmada, devasa bir borç dağıyla karşı karşıya olduklarını ve bu sorunun ancak ekonomik büyüme ile aşılabileceğini belirterek yapay zekayı kritik bir büyüme kaynağı olarak göstermişti. Ancak Sorumlu Federal Bütçe Komitesi verilerine göre, bütçeyi yalnızca büyüme yoluyla dengelemek için 10 yıl boyunca yüzde 7,2'lik bir büyüme gerekiyor. ABD ekonomisinin ikinci çeyrek yıllıklandırılmış büyümesi kısa süre önce yüzde 1,5'ten yüzde 2,2'ye revize edilmişti.

Öte yandan Trump, Cumhuriyetçilerin seçimden zaferle çıkması halinde her yetişkin vatandaşa 5.000 dolarlık çek dağıtma taahhüdünde bulundu. Buna karşılık Cumhuriyetçilerin en azından Temsilciler Meclisi'ni kaybetmesi beklenirken, yeni meclis başkanı olması muhtemel Demokrat Hakeem Jeffries, Trump'ın imza yasası kapsamında geçen yıl onaylanan 1 trilyon dolarlık sağlık harcaması kesintilerini geri almayı hedefliyor.

Toplam ABD borcu bu yıl 40 trilyon dolara ulaşırken, hangi seviyenin sürdürülemez olduğu belirsizliğini koruyor. Yüksek getirilerin şimdilik küresel yatırımcıları ABD devlet tahvillerine çekmeye devam etmesi, yüksek maliyetli borçlanmanın doğrudan bir kriz anlamına gelmediğini gösterse de çözümün yalnızca ekonomik araçlarla değil, siyasi bir uzlaşıyla bulunabileceği vurgulanıyor.